| |
| |
|
De
hond en zijn familie |
| |
|
 |
| |
|
De hond is al een trouw metgezel van
de mens zolang wij ons kunnen herinneren. Maar hoe zit het met al
zijn wilde soortgenoten? Welke dieren zijn familie van de hond en
wat is hun verwantschap met elkaar? Deze vragen en meer zullen
worden beantwoord in dit stuk. Er zal uitgelegd worden wat
nomenclatuur is wat dit ons kan vertellen. Verder zal het geslacht
Canis worden toegelicht, maar ook wordt het één en ander vertelt
over de andere geslachten binnen de honden familie. |
| |
| Nomenclatuur |
| |
| In
de leer van levende wezens, levensvormen en levensverschijnselen,
oftewel biologie, wordt wereldwijd gebruik gemaakt van de
wetenschappelijke nomenclatuur. Nomenclatuur is het benoemen van
soorten met een wetenschappelijke naam. In de biologie is sprake van
bacteriologisch nomenclatuur, botanische nomenclatuur,
virusnomenclatuur en zoölogische nomenclatuur. |
| |
|
Zoölogische nomenclatuur is de wetenschappelijke naamgeving van
dieren. Ondanks dat deze benamingen wereld wijd geaccepteerd zijn
kleven er enkele bezwaren aan. Nomenclatuur was oorspronkelijk
gericht op morfologische verschillen (uiterlijke kenmerken) van
dieren, maar tegenwoordig worden dieren steeds vaker gerangschikt
met behulp van genetisch onderzoek. Met de steeds beter wordende
technieken worden regelmatig nieuwe verwantschappen aangetoond
waardoor de nomenclatuur veranderd moet worden. Dit wordt vaak ook
wel doorgevoerd, maar dit gebeurt niet altijd wereldwijd, waardoor
enkele soorten inmiddels onder verschillende namen bekend zijn.
|
| |
|
De taxonomie
(ordening) die hier gebruikt wordt houdt zich zoveel mogelijk aan de
taxonomie van
de IUCN (World
Conservation Union). |
|
Net als elk ander dier dat door biologen onderzocht is heeft ook de
familie van de hondachtigen een wetenschappelijke naam. Hondachtigen
behoren tot de familie van de Canidae. Behalve op familie zijn alle
dieren ook ingedeeld bij een bepaalde orde, klasse, stam en rijk.
Hieronder volgen de wetenschappelijke en Nederlandse benamingen voor
hondachtigen. Ter vergelijking staan rechts de benamingen voor de
mens: |
| |
| Rijk:
Animalia (Dieren) |
Rijk: Animalia
(Dieren) |
| Stam:
Chordata (Chordadieren) |
Stam: Chordate (Chordadieren) |
| Klasse:
Mammalia (Zoogdieren) |
Klasse: Mammalia
(Zoogdieren) |
| Orde:
Carnivoren (Roofdieren) |
Orde: Primates
(Primaten) |
| Familie:
Canidae (Hondachtigen) |
Familie: Hominidae (Mensachtigen) |
| |
|
|
Geslacht: Canis |
Geslacht: Homo
(Mensen) |
|
| |
|
Uit het
bovenstaande blijkt dat mensen en hondachtigen bij dezelfde klasse
horen, namelijk die van de zoogdieren, maar dat wij niet tot
dezelfde orde en familie behoren. Dieren die wel tot dezelfde orde
(roofdieren) als hondachtigen horen zijn o.a.: katachtigen, beren,
marterachtigen, zeehonden, hyena´s, walrussen, etc. |
| Er
bestaan verschillende hondachtigen, en ook deze familie is via de
nomenclatuur weer onderverdeeld in verschillende geslachten. Hierbij
horen: verschillende vossen (Alopex, Vulpus, Fennecus, Otocyon,
Urocyon), de Canis soorten, de manewolf, de dhole, de hyenahond, de
wasbeerhond en de boshond. In totaal zijn er 34 soorten die de
Canidae familie representeren. |
| |
|
De verwantschap
die aangegeven wordt via de nomenclatuur geeft o.a. informatie over
de mogelijkheden tot het kruizen van soorten. Zo kunnen alle dieren
onder het geslacht Canis zich onderling voortplanten, maar zullen
hier geen vruchtbare nakomelingen uit voort komen. Dit is te
vergelijken met Muilezels en Lijgers. |
|
Een muilezel is
het resultaat van de kruising tussen een Paard (Equus caballus)
en een Ezel (Equus asinus). Beide dieren zijn van hetzelfde
geslacht (Equus), maar van een ander soort (caballus en
asinus), hetgeen onvruchtbare nakomelingen voorbrengt. Zo is het
ook met een Lijger. Een Lijger is het resultaat van de kruising
tussen een Leeuw (Panthera leo) en een Tijger (Panthera
tigris). Ook deze zijn van hetzelfde geslacht (Panthera),
waardoor ze wel onderling kunnen voortplanten, maar geen vruchtbare
nakomelingen kunnen krijgen. Bij hondachtigen zijn enkele gevallen
bekend waar Coyotes en Wolven die in het wild nakomelingen gekregen
hebben. |
|
Ondersoorten kunnen overigens wel vruchtbare nakomelingen
voorbrengen. Dit is ook de reden waarom verschillende honden rassen
met elkaar gekruist kunnen worden en verder gefokt kunnen worden.
Dit gegeven bracht meneer Leendert Saarloos op het idee om de
gedomesticeerde honden opnieuw te verrijken met nieuw bloed van hun
voorouders, de wolf. Leendert Saarloos liet de Grijze wolf kruisen
met een Duitse herder. Deze nakomelingen waren volledig vruchtbaar
en zijn verder gekruist met Duitse herders en Wolven waardoor een
nieuw hondenras is ontstaan; de Saarloos wolfhond. |
| |
| Het
geslacht Canis |
| |
|
Bij het geslacht Canis horen de wolven (inclusief honden en
Dingo´s), de Coyote en de jakhalzen. Vandaag de dag leven er nog 7
tot 9 soorten binnen dit geslacht. Dit getal is afhankelijk van of
men de hond en dingo als aparte soorten beschouwt of hen ziet als
ondersoorten van de wolf. Hierover is meer informatie te vinden op
´Van wolf naar hond´. |
| |
| De
7 Canis soorten zijn: |
|
|
| |
|
In de loop der
millennia zijn er nog veel meer Canis soorten geweest maar van de 57
soorten die bekend zijn en beschreven staan zijn er 50 uitgestorven.
De hedendaagse Canis is dus slechts een kleine fractie van alle
Canis soorten die ooit geleefd hebben. |
|
Van de
hedendaagse Canis soorten is de kleinste soort de Zadeldekjakhals
die ongeveer 14 kilogram weegt, de grootste is de Grijze wolf die 75
kilogram kan wegen. Als de ondersoorten van de Grijze wolf ook
meegerekend worden is de gedomesticeerde hond zowel de grootste als
de kleinste soort. De lichtste soort is de chihuahua, met 500 gram,
en de zwaarste is de Ierse wolfshond, met 80 kilogram. |
| |
| |
| De
familie Canidae |
| |
| In
dit stuk wordt verder in gegaan op de Canidae familie, de familie
waar de Canis onder valt. Enkele andere geslachten die onder de
Canidae familie vallen zullen worden besproken, dit om een duidelijk
beeld te geven van de verschillen en overeenkomsten die ze hebben
met de Canis familie. |
| |
| De familie Canidae bestaat uit
ongeveer 14 verschillende geslachten. Dit aantal is wederom
afhankelijk van de gehanteerde nomenclatuur. Zo wordt de ene keer de
Fennec vos ingedeeld onder het geslacht vulpes als Vulpes zerda
en de andere keer wordt deze in een eigen geslacht ingedeeld,
Fennecus zerda. |
| Vandaag de dag leven er 34
verschillende soorten Canidae die elk bij één van de 14 geslachten
behoort. |
|
·
Zoals
eerder besproken telt het geslacht Canis 7 soorten. |
|
·
Verder
bestaat het geslacht Cuon, vertegenwoordigd door de
Dhole (Cuon
alpinus). |
|
·
Bij het geslacht Lycaon hoort de Afrikaanse wilde hond (Lycaon
pictus). |
|
·
De Boshond (Speothos venaticus) zit bij het
geslacht Speothos. |
|
·
De Manewolf (Chrysocyon brachyurus) hoort bij
Chrysocyon. |
|
·
De Wasbeerhond (Nyctereutes procyonoides) hoort
bij het geslacht Nyctereutes. |
|
| |
|
- Vossen worden vertegenwoordigd
door 25 soorten, echter zijn deze soorten niet allemaal ingedeeld
bij hetzelfde geslacht. De vossen kennen het geslacht:
·
Vulpes (10 soorten)
·
Urocyon (2 soorten)
·
Pseudalopex (8
soorten)
·
Otocyon (1 soort)
·
Fennecus (1 soort)
·
Cerdocyon (1 soort)
·
Atelocynus (1 soort)
·
Alopex
(1 soort)
|
| |
|
Als goed
geteld wordt lijkt het alsof er niet 34 soorten zijn, maar wel 37
soorten. Ook dit wordt veroorzaakt door conflicten in de
nomenclatuur. Vooral over de vossen is veel discussie over het al
dan niet behoren tot een aparte soort en geslacht. |
| |
|
Nu zal
verder worden ingegaan op 4 van bovenstaande soorten |
| De soorten die
besproken zullen worden zijn: |
| -
Rode vos (Vulpes vulpes) |
| -
Afrikaanse wilde hond (Lycaon
pictus) |
| -
Manewolf (Chrysocyon
brachyurus) |
|
-
Wasbeerhond (Nyctereutes procyonoides) |
| |
| |
|
Slotwoord |
|
Dagelijks sterven er velen soorten dieren uit door toedoen van de
mens. Of het nou is door over bejaging, natuur verontreiniging,
boskap of zelfs het kruizen van soorten, wij zijn er bijna altijd
verantwoordelijk voor. Van velen soorten zijn we ervan bewust dat ze
uitsterven, maar dit is slechts een minuscule fractie van het
werkelijke aantal soorten dat elk jaar uitsterft. Bovenstaand
verhaal zal inmiddels wel duidelijk hebben gemaakt dat bijna alle
beschreven soorten wel op de één of andere manier met uitsterven
bedreigd zijn. En dat terwijl deze dieren zo een enorme pracht zijn.
Ze zijn van cruciaal belang in het ecosysteem. Dat betekend dat als
één van deze soorten uitsterft er een ketting reactie in werking
gezet zal worden waardoor in alle waarschijnlijkheid nog meer
soorten zullen uitsterven. |
| |
|
Laten wij daarom zoveel mogelijk doen om de natuur te beschermen.
Dit is makkelijker dan het lijkt. Steun bijvoorbeeld een organisatie
die zich inzet voor de dieren. Maar door iets simpels als het
scheiden van je afval, of fietsend naar je werk gaan in plaats van
met de auto kan je al bijdragen aan het in stand houden van de
rijkdom van de natuur. |
| |
|
 |
|
Het is de rijkdom van de natuur die deze wereld leefbaar
maakt, |
|
laten we het dan ook leefbaar houden… |
|
| |
| |
|
Geschreven
door: |
|
Jordi Segers |
|
Juli 2006 |
|
Foto´s: |
|
Jordi Segers |
| |
|
Met dank aan: |
|
 |
| |
| |
|
Gebruikte bronnen: |
| |
|
·
Foxes,
wolves & wild dogs of the world, 1998; David Alderton; Cassel
Illustrated, London |
|
·
Interbreeding threatens rare species, experts say, 2002; Sharon
Guynup; National Geographic |
|
·
www.wikipedia.org |
|
·
www.iucn.org |
|
·
www.wolfpark.org |
| |
| |
