www.canis.nl
 
Home
Van Wolf naar hond
De familie van de hond
Fokkers
Rasbeschrijvingen
Dierenmarkt.nl       ***  Tip  ***
Hondentekoop.nl ***  Tip  ***
Dekreuen
Vermist
Link-ruilers
Asiels
Verenigingen
Trimsalons
Dierenpensions/ Dierenhotels
Uitlaatdiensten
Benodigdheden
Speciaal zaken
Herplaatsing/ Opvang
Varia
Media
Postkantoor
Rasspecials
Gezondheid
Aanmelden
Opvoeding
Vakanties met honden
Help/E-mail
Logo
Disclaimer
   
 
 

De hond en zijn familie

 

 

De hond is al een trouw metgezel van de mens zolang wij ons kunnen herinneren. Maar hoe zit het met al zijn wilde soortgenoten? Welke dieren zijn familie van de hond en wat is hun verwantschap met elkaar? Deze vragen en meer zullen worden beantwoord in dit stuk. Er zal uitgelegd worden wat nomenclatuur is wat dit ons kan vertellen. Verder zal het geslacht Canis worden toegelicht, maar ook wordt het één en ander vertelt over de andere geslachten binnen de honden familie.

 
Nomenclatuur
 
In de leer van levende wezens, levensvormen en levensverschijnselen, oftewel biologie, wordt wereldwijd gebruik gemaakt van de wetenschappelijke nomenclatuur. Nomenclatuur is het benoemen van soorten met een wetenschappelijke naam. In de biologie is sprake van bacteriologisch nomenclatuur, botanische nomenclatuur, virusnomenclatuur en zoölogische nomenclatuur.
 
Zoölogische nomenclatuur is de wetenschappelijke naamgeving van dieren. Ondanks dat deze benamingen wereld wijd geaccepteerd zijn kleven er enkele bezwaren aan. Nomenclatuur was oorspronkelijk gericht op morfologische verschillen (uiterlijke kenmerken) van dieren, maar tegenwoordig worden dieren steeds vaker gerangschikt met behulp van genetisch onderzoek. Met de steeds beter wordende technieken worden regelmatig nieuwe verwantschappen aangetoond waardoor de nomenclatuur veranderd moet worden. Dit wordt vaak ook wel doorgevoerd, maar dit gebeurt niet altijd wereldwijd, waardoor enkele soorten inmiddels onder verschillende namen bekend zijn.
 

De taxonomie (ordening) die hier gebruikt wordt houdt zich zoveel mogelijk aan de taxonomie van de IUCN (World Conservation Union).

Net als elk ander dier dat door biologen onderzocht is heeft ook de familie van de hondachtigen een wetenschappelijke naam. Hondachtigen behoren tot de familie van de Canidae. Behalve op familie zijn alle dieren ook ingedeeld bij een bepaalde orde, klasse, stam en rijk. Hieronder volgen de wetenschappelijke en Nederlandse benamingen voor hondachtigen. Ter vergelijking staan rechts de benamingen voor de mens:
 
Rijk: Animalia (Dieren) Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren) Stam: Chordate (Chordadieren)
Klasse: Mammalia (Zoogdieren) Klasse: Mammalia (Zoogdieren)
Orde: Carnivoren (Roofdieren) Orde: Primates (Primaten)
Familie: Canidae (Hondachtigen) Familie: Hominidae (Mensachtigen)
   
Geslacht: Canis Geslacht: Homo (Mensen)
 

Uit het bovenstaande blijkt dat mensen en hondachtigen bij dezelfde klasse horen, namelijk die van de zoogdieren, maar dat wij niet tot dezelfde orde en familie behoren. Dieren die wel tot dezelfde orde (roofdieren) als hondachtigen horen zijn o.a.: katachtigen, beren, marterachtigen, zeehonden, hyena´s, walrussen, etc.

Er bestaan verschillende hondachtigen, en ook deze familie is via de nomenclatuur weer onderverdeeld in verschillende geslachten. Hierbij horen: verschillende vossen (Alopex, Vulpus, Fennecus, Otocyon, Urocyon), de Canis soorten, de manewolf, de dhole, de hyenahond, de wasbeerhond en de boshond. In totaal zijn er 34 soorten die de Canidae familie representeren.
 

De verwantschap die aangegeven wordt via de nomenclatuur geeft o.a. informatie over de mogelijkheden tot het kruizen van soorten. Zo kunnen alle dieren onder het geslacht Canis  zich onderling voortplanten, maar zullen hier geen vruchtbare nakomelingen uit voort komen. Dit is te vergelijken met Muilezels en Lijgers.

Een muilezel is het resultaat van de kruising tussen een Paard (Equus caballus) en een Ezel (Equus asinus). Beide dieren zijn van hetzelfde geslacht (Equus), maar van een ander soort (caballus en asinus), hetgeen onvruchtbare nakomelingen voorbrengt. Zo is het ook met een Lijger. Een Lijger is het resultaat van de kruising tussen een Leeuw (Panthera leo) en een Tijger (Panthera tigris). Ook deze zijn van hetzelfde geslacht (Panthera), waardoor ze wel onderling kunnen voortplanten, maar geen vruchtbare nakomelingen kunnen krijgen. Bij hondachtigen zijn enkele gevallen bekend waar Coyotes en Wolven die in het wild nakomelingen gekregen hebben.

Ondersoorten kunnen overigens wel vruchtbare nakomelingen voorbrengen. Dit is ook de reden waarom verschillende honden rassen met elkaar gekruist kunnen worden en verder gefokt kunnen worden. Dit gegeven bracht meneer Leendert Saarloos op het idee om de gedomesticeerde honden opnieuw te verrijken met nieuw bloed van hun voorouders, de wolf. Leendert Saarloos liet de Grijze wolf kruisen met een Duitse herder. Deze nakomelingen waren volledig vruchtbaar en zijn verder gekruist met Duitse herders en Wolven waardoor een nieuw hondenras is ontstaan; de Saarloos wolfhond.
 
Het geslacht Canis
 
Bij het geslacht Canis horen de wolven (inclusief honden en Dingo´s), de Coyote en de jakhalzen. Vandaag de dag leven er nog 7 tot 9 soorten binnen dit geslacht. Dit getal is afhankelijk van of men de hond en dingo als aparte soorten beschouwt of hen ziet als ondersoorten van de wolf. Hierover is meer informatie te vinden op ´Van wolf naar hond´.
 
De 7 Canis soorten zijn:
 

In de loop der millennia zijn er nog veel meer Canis soorten geweest maar van de 57 soorten die bekend zijn en beschreven staan zijn er 50 uitgestorven. De hedendaagse Canis is dus slechts een kleine fractie van alle Canis soorten die ooit geleefd hebben.

Van de hedendaagse Canis soorten is de kleinste soort de Zadeldekjakhals die ongeveer 14 kilogram weegt, de grootste is de Grijze wolf die 75 kilogram kan wegen. Als de ondersoorten van de Grijze wolf ook meegerekend worden is de gedomesticeerde hond zowel de grootste als de kleinste soort. De lichtste soort is de chihuahua, met 500 gram, en de zwaarste is de Ierse wolfshond, met 80 kilogram.

 
 
De familie Canidae
 
In dit stuk wordt verder in gegaan op de Canidae familie, de familie waar de Canis onder valt. Enkele andere geslachten die onder de Canidae familie vallen zullen worden besproken, dit om een duidelijk beeld te geven van de verschillen en overeenkomsten die ze hebben met de Canis familie.
 
De familie Canidae bestaat uit ongeveer 14 verschillende geslachten. Dit aantal is wederom afhankelijk van de gehanteerde nomenclatuur. Zo wordt de ene keer de Fennec vos ingedeeld onder het geslacht vulpes als Vulpes zerda en de andere keer wordt deze in een eigen geslacht ingedeeld, Fennecus zerda.
Vandaag de dag leven er 34 verschillende soorten Canidae die elk bij één van de 14 geslachten behoort.

·        Zoals eerder besproken telt het geslacht Canis 7 soorten.

·        Verder bestaat het geslacht Cuon, vertegenwoordigd door de Dhole (Cuon alpinus).

·        Bij het geslacht Lycaon hoort de Afrikaanse wilde hond (Lycaon pictus).

·        De Boshond (Speothos venaticus) zit bij het geslacht Speothos.

·        De Manewolf (Chrysocyon brachyurus) hoort bij Chrysocyon.
·        De Wasbeerhond (Nyctereutes procyonoides) hoort bij het geslacht Nyctereutes.
 

-     Vossen worden vertegenwoordigd door 25 soorten, echter zijn deze soorten niet allemaal ingedeeld bij hetzelfde geslacht. De vossen kennen het geslacht:

·        Vulpes (10 soorten)

·        Urocyon (2 soorten)

·        Pseudalopex (8 soorten)

·        Otocyon (1 soort)

·        Fennecus (1 soort)

·        Cerdocyon (1 soort)

·        Atelocynus (1 soort)

·        Alopex (1 soort)

 
Als goed geteld wordt lijkt het alsof er niet 34 soorten zijn, maar wel 37 soorten. Ook dit wordt veroorzaakt door conflicten in de nomenclatuur. Vooral over de vossen is veel discussie over het al dan niet behoren tot een aparte soort en geslacht.
 
Nu zal verder worden ingegaan op 4 van bovenstaande soorten
De soorten die besproken zullen worden zijn:
- Rode vos (Vulpes vulpes)
- Afrikaanse wilde hond (Lycaon pictus)
- Manewolf (Chrysocyon brachyurus)
- Wasbeerhond (Nyctereutes procyonoides)
 
 

Slotwoord

Dagelijks sterven er velen soorten dieren uit door toedoen van de mens. Of het nou is door over bejaging, natuur verontreiniging, boskap of zelfs het kruizen van soorten, wij zijn er bijna altijd verantwoordelijk voor. Van velen soorten zijn we ervan bewust dat ze uitsterven, maar dit is slechts een minuscule fractie van het werkelijke aantal soorten dat elk jaar uitsterft. Bovenstaand verhaal zal inmiddels wel duidelijk hebben gemaakt dat bijna alle beschreven soorten wel op de één of andere manier met uitsterven bedreigd zijn. En dat terwijl deze dieren zo een enorme pracht zijn. Ze zijn van cruciaal belang in het ecosysteem. Dat betekend dat als één van deze soorten uitsterft er een ketting reactie in werking gezet zal worden waardoor in alle waarschijnlijkheid nog meer soorten zullen uitsterven.

 

Laten wij daarom zoveel mogelijk doen om de natuur te beschermen. Dit is makkelijker dan het lijkt. Steun bijvoorbeeld een organisatie die zich inzet voor de dieren. Maar door iets simpels als het scheiden van je afval, of fietsend naar je werk gaan in plaats van met de auto kan je al bijdragen aan het in stand houden van de rijkdom van de natuur.

 

Het is de rijkdom van de natuur die deze wereld leefbaar maakt,

laten we het dan ook leefbaar houden…

 
 

Geschreven door:

Jordi Segers
Juli 2006
Foto´s:
Jordi Segers
 

Met dank aan:

 
 

Gebruikte bronnen:

 

·        Foxes, wolves & wild dogs of the world, 1998; David Alderton; Cassel Illustrated, London

·        Interbreeding threatens rare species, experts say, 2002; Sharon Guynup; National Geographic
·        www.wikipedia.org
·        www.iucn.org
·        www.wolfpark.org